Matthäus Passion Bergkerk

2017

De kruisopstelling

De eerste uitvoering van de Matthäus Passion was vermoedelijk op Goede Vrijdag 15 april 1729. Er zijn ook bronnen die vermelden dat de eerste uitvoering op Goede Vrijdag 1727 was. Door toevoeging van een derde koor kreeg het stuk meer diepgang. Deze finale versie werd in 1736 voor het eerst uitgevoerd. Bach stelde het eerste en tweede koor tegenover elkaar op achter in de kerk. Het derde koor zong aan de andere kant van de kerk, op een gaanderij bij het altaar. Hierdoor ontstond er een auditieve kruisvorm, waarbij de toehoorders tussen de koren in zaten. Kees van Houten heeft aangetoond, in navolging van Hans Brandts Buys, dat Bach de Matthäus Passion in de vorm van een kruis heeft geschreven, met het (kortere) eerste deel als dwarsbalk en het tweede deel als staander.

Matthaus Passion Deventer Matthaus Passion Deventer

De kern van de kruisopstelling zit in het punt waar de fictieve balken elkaar kruisen. Dit is de kern van de uitvoering, hier worden vele psychologische en theologische lagen met elkaar gekruist en muzikaal in elkaar verankerd. Op de dwarsbalk vindt de aankondiging van Petrus’ verloochening plaats en op de staander vindt de verloochening zelf plaats. Een puur menselijk en uiterst actueel thema. Bach heeft deze compositorische kruisstructuur in de opstelling van koren en orkesten visueel vorm gegeven. Ook de dialoogvorm die Bach veelvuldig gebruikt komt in deze opstelling optimaal tot zijn recht.

Meer informatie leest u het boek van Kees van Houten (www.keesvanhouten.nl).

Matthaus Passion Deventer

Het is niet aan iedereen gegeven om dit technische hoogstaande muziekstuk in een ruimtelijke kruisopstelling te kunnen uitvoeren. Ook moet de ruimte waar de uitvoering plaatsvindt aan bepaalde eisen voldoen. De Bergkerk in Deventer is de enige plek in Nederland waar de Matthäus Passion in de vorm van een kruisopstelling wordt uitgevoerd.

Plattegrond